📷 ფოტო: A P / Pexels
გარემოს დამცველმა ორგანიზაციამ სასამართლოს მეშვეობით მოითხოვა, რომ როტერდამის პორტმა კონკრეტული გეგმა შეიმუშაოს ნამარხი საწვავის ნაკადების შემცირების თაობაზე. პორტი ყოველწლიურად პასუხისმგებელია ევროპაში ნახშირბადის დიოქსიდის ემისიების კოლოსალურ მოცულობაზე.
შენი ბათუმი ავტორი: შენი ბათუმი — სარედაქციო ჯგუფი · 11 ივლისი 2026
გარემოს დამცველმა ორგანიზაციამ Advocates for the Future სასამართლოს მეშვეობით მოითხოვა, რომ ევროპის უმსხვილეს სატვირთო პორტს — როტერდამის პორტს — ჰქონდეს კონკრეტული გეგმა ნამარხი საწვავის ნაკადების სისტემური შემცირების თაობაზე. BBC-ის ინფორმაციით, როტერდამის პორტის მწვანე გარდამავლობა სულ უფრო მწვავე სამართლებრივი და საზოგადოებრივი ზეწოლის საგნად იქცევა — ისე, როგორც ახლახან ბათუმის პორტის განვითარების საკითხებმა შენი ამბების ყურადღება მიიქცია.
მთავარი
- ორგანიზაცია Advocates for the Future სასამართლოში ითხოვს, რომ როტერდამის პორტის ხელისუფლება ნამარხი საწვავიდან გასვლის კონკრეტულ გეგმას შეიმუშავებდეს.
- CE Delft-ის კვლევის თანახმად, პორტში გამავალი ნამარხი საწვავი საბოლოოდ დაახლოებით 600 მეგატონა CO2-ის ემისიას იწვევს წელიწადში.
- პორტის საკუთარი სამრეწველო კლასტერი ყოველწლიურად დაახლოებით 29 მილიონი ტონა CO2-ს გამოყოფს, რაც ნიდერლანდების შიდა ემისიების დაახლოებით ნახევარს შეადგენს.
- პორტი 2019–2030 წლებს შორის საკუთარი პირდაპირი ემისიების 90%-ით შემცირებას გეგმავს, თუმცა გარემოდამცველები ამ ნაბიჯებს არასაკმარისად მიიჩნევენ.
სამართლებრივი ბრძოლა ევროპის მთავარ სატვირთო კვანძში
როტერდამის პორტი მდებარეობს ნიდერლანდებში, რეინისა და მაასის დელტაში — ტერიტორიაზე, რომელიც ძირითადად ჩრდილოეთის ზღვიდან გამოხმულ მიწაზეა გაშენებული. BBC-ის ცნობით, სატვირთო ბრუნვის მაჩვენებლებით ის ევროპაში უმსხვილეს პორტად ითვლება და გარკვეული შეფასებებით, ერთი პორტი ბრიტანეთის ყველა ნავსადგურის ჯამური ბრუნვის თითქმის ტოლია.
პორტის ტერიტორიაზე ხუთი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანაა განთავსებული, მათ შორის Shell-ის ევროპაში უმსხვილესი საწარმო. ქიმიური მრეწველობის ობიექტები კი მთელ კონტინენტზე მიაწვდიან ნედლეულს. CE Delft-ის კვლევა ადასტურებს, რომ ამ პორტის გავლით გამავალი ნამარხი საწვავი გაცილებით მეტ CO2-ს წარმოქმნის, ვიდრე ნიდერლანდების ყველაზე მსხვილი აეროპორტი — სქიპჰოლი.
სწორედ ამ ფონზე წარადგინა Advocates for the Future-მა სარჩელი, სადაც ამტკიცებს, რომ პორტის ხელმძღვანელობა ვალდებულია სახელმწიფო კომპანიის სტატუსიდან გამომდინარე, ემისიების შემცირებაზე გაცილებით ქმედითი ნაბიჯები გადადგას.
პორტის გეგმები და მათი შეზღუდვები
BBC-ის ინფორმაციით, როტერდამის პორტის ხელისუფლებამ უკვე განაცხადა, რომ 2019-დან 2030 წლამდე საკუთარი პირდაპირი ემისიები 90%-ით შეამცირებს. გეგმა მოიცავს წყალბადის ცენტრის შექმნას ახალი სათბობის გასასინჯად, სამიზნე ნავმისადგომებში გემებისთვის სანაპირო ელექტრომომარაგებას, ისე რომ გემებმა ნავთობის დაწვის გარეშე მოახერხონ ენერგომომარაგება, და ალტერნატიული სათბობის — LNG, ბიოსაწვავისა და მეთანოლის — გამოყენების ხელშეწყობას.
მოკლევადიანი გამოსავლის სახით პორტი ე.წ. Porthos-ის პროექტზე ამახვილებს ყურადღებას — ინფრასტრუქტურა, რომელიც სამრეწველო CO2-ს ოფშორულ ამოწურულ გაზის საბადოებში შეინახავს. პორტის გარე ურთიერთობების ხელმძღვანელის, მარკ ვან დეიკის განცხადებით, პორტის სამრეწველო კლასტერი ყოველწლიურად გამოყოფს დაახლოებით 29 მილიონ ტონა CO2-ს — ნიდერლანდების შიდა ემისიების დაახლოებით ნახევარს. „ეს კარგი არ არის,” — ამბობს ვან დეიკი.
თუმცა გარემოდამცველები ამ ნაბიჯებს საკმარისად არ მიიჩნევენ. CE Delft-ის ბეტინა კამპმანის განცხადებით, პორტის ახალ ინფრასტრუქტურას ფიზიკური სივრცე ჭირდება, ხოლო ელექტრიფიკაციისთვის საჭირო გადამცემი ხაზების არარსებობა გარდამავლობის ტემპს ანელებს. გარდა ამისა, პორტის ყველაზე მსხვილი გამნათლეებლები — ამერიკული და ჩინური ჰოლდინგების ქვეშ მყოფი კომპანიები — შედარებით მარტივად ახერხებენ სხვა ქვეყნებში გადასვლას, თუ ადგილობრივი მოთხოვნები გამკაცრდება.
„პორტი მდგრადი გარდამავლობის საკვანძო მოთამაშეა, მაგრამ მისი გავლენის სფერო შეზღუდულია.”
— ბეტინა კამპმანი, CE Delft
სისტემური ცვლილება — ერთი ნავსადგურის ფარგლებს მიღმა
Advocates for the Future-ის დირექტორის, მეიკელ ვან ვისენის განცხადებით, სახელმწიფო საწარმოს სტატუსი ავალდებულებს პორტს, ემისიების შემცირების სახელმწიფო ვალდებულებებს პრაქტიკაში ასახავდეს. მისი აზრით, კონტროლირებადი გადასვლა ინდუსტრიის სხვა ქვეყნებში გადინებას ხელს შეუშლის, ვინაიდან ალტერნატიული ინფრასტრუქტურა ჯერ არ არსებობს. გარემოს, ენერგეტიკისა და მდგრადობის საკითხები GMJ News-ზეც ყოველდღიურ სიახლეთა ნაწილია.
ერაზმუსის უნივერსიტეტის ემერიტუს პროფესორი ჰარი გეერლინგსი, რომელმაც სამ ათეულ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში სწავლობდა მდგრადი ტრანსპორტისა და ნავსადგურების საკითხებს, სკეპტიკურია იმ მოლოდინის მიმართ, რომ ერთი პორტის ხელმძღვანელობა მარტო შეძლებს ამ გარდამავლობის გატარებას. მისი შეფასებით, ამ პრობლემის გადასაჭრელად სისტემური მიდგომა და ფართო ინსტიტუციური ჩართულობაა საჭირო.
პორტის ინოვაციების დირექტორი ოსკარ ვან ვენი ამბობს, რომ ორგანიზაცია ცდილობს ემიტენტ კომპანიებთან ერთობლივი მუშაობის გზით „თანდათან” გააქროს ნამარხი საწვავზე დამოკიდებულება. გარემოს სიჯანსაღეზე და ეკოლოგიური ცვლილებების ადამიანის ჯანმრთელობაზე ზემოქმედებაზე შენი ექიმი სტატიები სისტემატიურად აქვეყნებს. შენი სოფლის გვერდებზე კი სოფლის მეურნეობასა და ბუნებრივ გარემოზე კლიმატური ცვლილების გავლენა სათანადო ყურადღებით ისახება.
რას ნიშნავს ეს
ხშირად დასმული კითხვები
რა მოცულობის CO2-ს გამოყოფს როტერდამის პორტი?
BBC-ის ინფორმაციით, CE Delft-ის კვლევა ადასტურებს, რომ პორტის გავლით გამავალი ნამარხი საწვავი საბოლოოდ დაახლოებით 600 მეგატონა CO2-ის ემისიასთან არის დაკავშირებული წელიწადში. პორტის საკუთარი სამრეწველო კლასტერი ამ ემისიების დაახლოებით 29 მილიონ ტონაზე პასუხისმგებელია — ნიდერლანდების შიდა ემისიების დაახლოებით ნახევარი.
რას ითხოვს სარჩელი სასამართლოში?
Advocates for the Future-ის სარჩელი მოითხოვს, რომ პორტმა ქვანახშირის, ნავთობისა და გაზის ნაკადების შემცირების კონკრეტული გეგმა შეიმუშაოს, ამ ნაკადებზე დამოკიდებულება შეამციროს და ალტერნატიული ინფრასტრუქტურა განავითაროს. ორგანიზაცია მიიჩნევს, რომ სახელმწიფო საწარმოს სახით პორტი ვალდებულია ამ სფეროში ხელმძღვანელი ფუნქცია შეასრულოს.
შეიძლება თუ არა ემიტენტი კომპანიები სხვა ქვეყნებში გადავიდნენ?
BBC-ის ცნობით, ეს რეალური რისკია: პორტის ყველაზე მსხვილ ემიტენტ კომპანიებს ჰოლდინგები ამერიკასა და ჩინეთში ჰყავთ. Shell-მა უკვე გადაიტანა შტაბ-ბინა გაერთიანებულ სამეფოში, Unilever-მა კი საერთოდ დატოვა როტერდამი. ეს ფაქტი პორტის გავლენის ფარგლებს ზღუდავს.
როტერდამის პორტის საქმე კარგად ასახავს ჩიხს, რომელშიც ევროპის ბევრი სამრეწველო ინფრასტრუქტურა იმყოფება: ერთი მხრივ, ნამარხ საწვავზე ორიენტირებული ეკონომიკა, მეორე მხრივ კი — კლიმატური სამართლებრივი ვალდებულებები, გარემოდამცველთა ზეწოლა და ტექნოლოგიური გადასვლის სიჩქარის კითხვა. მიმდინარე სასამართლო პროცესი კი შესაძლოა პრეცედენტად იქცეს ევროპის სხვა პორტებსა და სახელმწიფო ინდუსტრიულ ობიექტებისთვისაც.
წყარო: ორიგინალი პუბლიკაცია · განახლდა 11 ივლისი 2026
დაკავშირებული: შენი ამბები · შენი ექიმი · GMJ News · შენი სილამაზე
