📷 ფოტო: Ahmed akacha / Pexels
საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლომ განაცხადა, რომ სუდანის კონფლიქტთან დაკავშირებულ გამოძიებაში გარდამტეხ მომენტს მიაღწია. სასამართლოს მონაცემებით, არსებობს კონკრეტული მტკიცებულებები, რომლებიც RSF-ის ხელმძღვანელობას უკავშირებს ომის დანაშაულებს დარფურში.
შენი ბათუმი ავტორი: შენი ბათუმი — სარედაქციო ჯგუფი · 10 ივლისი 2026
საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლომ (ICC) განაცხადა, რომ სუდანის დარფურის რეგიონში ჩადენილ ომის დანაშაულებთან დაკავშირებულ გამოძიებაში გარდამტეხ მომენტს მიაღწია. სასამართლოს მოადგილე მთავარმა პროკურორმა ნაზჰათ შამიმ ხანმა BBC-ს განუცხადა, რომ ხელთ არსებული კონკრეტული მტკიცებულებები პარამილიტარული ჯგუფის — სწრაფი მხარდაჭერის ძალების (RSF) — ხელმძღვანელობას უშუალოდ უკავშირებს ელ-ფაშერსა და ელ-გენეინაში მოსახლეობის ხოცვა-ჟლეტის ფაქტებს. შენი ამბებისა და სხვა საერთაშორისო მედიის ცნობებით, ეს განცხადება გამოიწვია განსაკუთრებულმა ყურადღებამ სამართლებრივი თანამეგობრობისა და ადამიანის უფლებების დამცველი ორგანიზაციების მხრიდან.
მთავარი
- ICC-ს მოადგილე მთავარმა პროკურორმა დაადასტურა, რომ გამოძიება გარდამტეხ ეტაპს მიაღწია — მოპოვებულია კონკრეტული მტკიცებულებები RSF-ის ლიდერებთან დაკავშირების შესახებ.
- გაეროს განცხადებით, ელ-ფაშერში RSF-ის შეჭრის დროს 6 000-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა; პარამილიტარულ ჯგუფს მსგავსი ხოცვა-ჟლეტა ელ-გენეინაშიც ედება ბრალად.
- გაეროს ფაქტების დამდგენი მისიის ანგარიშმა RSF-ს პასუხისმგებლად მიიჩნია სისტემატური შეტევებისთვის, განსაკუთრებით ეთნიკური ნიშნით შერჩეულ სამოქალაქო პირებზე.
- ICC-ს დარფურის კონფლიქტთან დაკავშირებული გამოძიება 20 წელზე მეტია მიმდინარეობს; ამ ქვეყანაში ჩადენილ დანაშაულებზე ადრე მიღებული განაჩენები ოთხი გასაჩივრებული ორდერით ჯერ კიდევ შეუსრულებელია.
RSF-ის ხელმძღვანელობა კონკრეტულ მტკიცებულებებს უკავშირდება
BBC-ს ინფორმაციით, ნაზჰათ შამიმ ხანი სასამართლოს განცხადებას აღმოსავლეთ ჩადის ლტოლვილთა ბანაკების მონახულების შემდეგ ავრცელებს, სადაც იგი პირისპირ შეხვდა დარფურიდან გაქცეულ ადამიანებს. მისი თქმით: „ახლა ჩვენ გამოვავლინეთ კონკრეტული მტკიცებულებები, რომლებიც ადგილზე მიმდინარე მოვლენებს ლიდერობის პოზიციაში მყოფ კონკრეტულ პირებს უკავშირებს.” იმავდროულად, ხანმა განმარტა, რომ ბრალდებების წარდგენის ზუსტ ვადებზე საუბარი ჯერ ნაადრევია.
ICC-ს მოადგილე პროკურორმა ასევე აღნიშნა, რომ RSF-ის ლიდერები კავშირდებიან არა მხოლოდ ომის დანაშაულებს, არამედ ადამიანურობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებსაც. გამოძიება ეფუძნება მოწმეთა ჩვენებებს, სატელეფონო და ვიდეოჩანაწერებს, ფოტოგრაფიებსა და სასამართლო-სამედიცინო მტკიცებულებებს. „შეიძლება სამართლიანობის მიღწევას დრო დასჭირდეს, მაგრამ ჩვენ გზას გავიკვლევთ,” — განაცხადა მან.
ომი სუდანის არმიასა და RSF-ს შორის 2023 წლის აპრილში დაიწყო. ელ-ფაშერის ალყა და შემდგომი დაპყრობა გასული წლის ოქტომბერში კონფლიქტის ერთ-ერთ ყველაზე სისხლიან ეპიზოდად იქცა, GMJ News-ის ცნობებით.
გაეროს ფაქტების დამდგენი მისიის ანგარიში სისტემატური დანაშაულების სურათს ხატავს
გაეროს ფაქტების დამდგენი მისიის ანგარიშმა, რომელიც ოთხშაბათს გამოქვეყნდა, ორივე მხარის — სუდანის არმიისა და RSF-ის — მიერ ჩადენილი მასობრივი სისასტიკის მტკიცებულებები წარმოადგინა. ანგარიშის თანახმად, RSF-ის მებრძოლები პასუხისმგებელნი არიან სამოქალაქო პირებზე სისტემატური შეტევების უმეტეს შემთხვევაში, განსაკუთრებით დარფურში, სადაც მსხვერპლი ეთნიკური ნიშნით შეირჩეოდა. ანგარიშში ეს ქმედებები „ომის დანაშაულებად და ადამიანურობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებად” კვალიფიცირდება.
გაეროს მისიის ცნობით, RSF-ის მებრძოლებმა და მათ მოკავშირე ჯგუფებმა ელ-ფაშერის დაკავების შემდეგ სექსუალური ძალადობის ფაქტებიც ჩაიდინეს, მათ შორის გაუპატიურება, ჯგუფური გაუპატიურება და სექსუალური მონობა. RSF-მა ეს ბრალდებები უარყო და განაცხადა, რომ ძალადობის მასშტაბი გაზვიადებულია, თუმცა ინციდენტების გარკვეული ნაწილის არსებობა მაინც აღიარა.
გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭომ ორშაბათს გადაწყვიტა, ჩაატაროს სასწრაფო გამოძიება ელ-ობეიდში მიმდინარე ბრძოლების დროს სავარაუდოდ ჩადენილ დანაშაულებთან დაკავშირებით. დიდი ბრიტანეთის ადამიანის უფლებათა ელჩმა ელეანორ სანდერსმა კი გააფრთხილა, რომ ელ-ობეიდი შეიძლება ელ-ფაშერის მსგავსი ტრაგედიის წინაშე დადგეს.
ICC-ის 20-წლიანი გამოძიება და წინა გადაწყვეტილებები
ჰააგაში დაფუძნებული საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლო დარფურის კონფლიქტს 2000-იანი წლების დასაწყისიდან, გენოციდის, ომის დანაშაულებისა და ადამიანურობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების ბრალდებებით, 20 წელზე მეტია ადევნებს თვალს. ნაზჰათ შამიმ ხანის განცხადებით, „ახლა ჩვენ ვხედავთ დანაშაულის ნიმუშებს, რომლებიც სწორედ იმ ნიმუშებს ემთხვევა, რაც 20 წლის წინ, ამ სიტუაციის უშიშროების საბჭოს მიერ ჩვენთვის პირველად გადმოცემის დროს, არსებობდა.”
ამ ხნის განმავლობაში ICC-ის გამოძიებამ შვიდ დაკავებასა და ექვს ცალკეულ საქმეზე სასამართლო პროცესამდე მიაღწია. ბრალდებულთა შორის არის სუდანის ყოფილი პრეზიდენტი ომარ ალ-ბაშირი, რომელიც 2019 წელს გადატრიალების შედეგად ჩამოაგდეს ხელისუფლებიდან. ვარაუდით, ის სამედიცინო დაწესებულებაში სუდანში იმყოფება, თუმცა ჯერ კიდევ სასამართლოს ხელისუფლებას არ ჩაბარებია. კიდევ ოთხ პირს ICC-ის დაკავების ორდერი გამოცხადებული აქვს, მაგრამ ისინი დაკავებული არ არიან.
გასულ წელს ICC-მა ყოფილ მილიციის ლიდერს — ჯანჯავიდის უფროს ფიგურას — 27 პუნქტიანი ომის დანაშაულებისა და ადამიანურობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების ბრალდებებზე გამამტყუნებელი განაჩენი გამოუტანა. ალი მუჰამად ალი აბდ-ალ-რაჰმანი 20 წლით თავისუფლებისაღკვეთას მიესაჯა 2003–2004 წლებში დარფურში ჩადენილი დანაშაულებისთვის. სწორედ ეს პრეცედენტი განამტკიცებს ICC-ის განზრახვას, RSF-ის ამჟამინდელ ხელმძღვანელებთანაც ანგარიში გასწოროს.
„ელ-ფაშერში 6 000-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა RSF-ის მიერ ქალაქის დაპყრობისას; გაეროს შეფასებით, ამ ქალაქში ჩადენილი ძალადობა გენოციდის ნიშნებს ატარებს.”
— გაეროს ფაქტების დამდგენი მისიის ანგარიში, 2026
რას ნიშნავს ეს
ხშირად დასმული კითხვები
რა არის ICC და რა უფლებამოსილება გააჩნია?
საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლო (ICC) ჰააგაში, ნიდერლანდებში მდებარე გლობალური სასამართლო ინსტიტუტია, რომელსაც გენოციდის, ადამიანურობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულებისა და ომის დანაშაულების საქმეებზე პირების სისხლისსამართლებრივი დევნის უფლება გააჩნია. სასამართლო მოქმედებს მაშინ, როცა ეროვნული სასამართლო სისტემები უუნარო ან უნებური არიან, ასეთი საქმეები განიხილონ.
რა არის RSF და ვინ ხელმძღვანელობს მას?
სწრაფი მხარდაჭერის ძალები (RSF) სუდანის პარამილიტარული ჯგუფია, რომელსაც გენერალი მოჰამედ ჰამდან დაგალო სარდლობს. ჯგუფი ყოფილი ჯანჯავიდის მილიციისგან ჩამოყალიბდა და 2023 წლის აპრილიდან სუდანის რეგულარულ არმიასთან შეიარაღებულ კონფლიქტშია.
როდის შეიძლება მოლოდინი ბრალდებებისა?
ICC-ის მოადგილე მთავარმა პროკურორმა კონკრეტული ვადები არ დაასახელა. მისი განცხადებით, გამოძიებამ მნიშვნელოვან პროგრესსა და გარდამტეხ მომენტს მიაღწია, თუმცა ბრალდებების წარდგენის ტემპსა და ვადებზე ზუსტი პასუხის გაცემა ჯერ ნაადრევია.
დარფურის ტრაგედია ადამიანური სისასტიკის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი და დოკუმენტირებული შემთხვევაა. ICC-ის მიერ გამოაშკარავებული მტკიცებულებები იმედს ამყნობს, რომ ოც წელზე მეტი ხნის შემდეგ სამართლიანობა მაინც შეიძლება აღდგეს, თუმცა ლტოლვილთა ბანაკებში გაჭირვებულ ათეულ ათასობით ადამიანს ეს წინსვლა ჯერ კიდევ ძალიან შორს ჩანს. საერთაშორისო სამართლებრივი პროცესების სიჩქარე იშვიათად ეწევა ომის ტემპს — და სწორედ ეს უფსკრული რჩება ყველაზე მტანჯველ კითხვად.
წყარო: ორიგინალი პუბლიკაცია · განახლდა 10 ივლისი 2026
დაკავშირებული: შენი ამბები · შენი ექიმი · GMJ News · შენი სილამაზე
